Nieuws
2026
Lezing “Zij gaven hún morgen voor ons vandaag” – Willem Fontein
“Zij gaven hun morgen voor ons vandaag”
Vanavond staan wij stil.
Stil bij hen die vielen, soldaten, verzetsstrijders, burgers in de donkere jaren van de Tweede Wereldoorlog.
Wij herdenken miljoenen mensen die hun vrijheid, hun familie, hun toekomst verloren, omdat haat, angst en onverschilligheid de overhand kregen.
Wij denken aan jonge mannen die hun uniform aantrokken en niet wisten of zij ooit zouden terugkeren. Aan vrouwen in het verzet, die in stilte levens redden en daarmee hun eigen leven op het spel zetten. Aan kinderen die hun jeugd verloren achter prikkeldraad of in onderduik.
Zij gaven hun morgen voor ons vandaag.
Ik ben zelf geen veteraan van die oorlog. Maar ik ben wél veteraan.
En ook ik heb mogen dienen in een wereld die, ondanks alle lessen van het verleden, nog steeds worstelt met vrede.
Ik ben uitgezonden geweest naar Cambodja, tijdens de Balkanoorlog, naar Afghanistan en naar Irak. Vier landen, ver van huis. Vier gebieden met andere talen, andere culturen, andere landschappen maar met mensen die in wezen precies hetzelfde wilden als wij: veiligheid voor hun kinderen, een dak boven hun hoofd, hoop op een betere toekomst.
Daar zag ik met eigen ogen wat het betekent als vrijheid ontbreekt. Ik zag de angst in de ogen van kinderen die te vroeg volwassen moesten worden.
Ik sprak met ouders die alles kwijt waren, hun huis, hun werk, soms hun dierbaren maar die toch elke ochtend weer opstonden.
Ik liep door dorpen waar stilte niet vredig was, maar geladen. Waar elk geluid een dreiging kon zijn.
En tegelijk zag ik iets anders.
* Veerkracht.
* Menselijkheid.
* Mensen die, ondanks alles, bleven hopen.
Mensen die probeerden te leven, te lachen zelfs, in omstandigheden die wij ons hier nauwelijks kunnen voorstellen.
Die ervaringen draag ik elke dag met mij mee. Ze hebben mij veranderd.
Ze hebben mij geleerd dat vrijheid niet vanzelfsprekend is. Dat vrede niet simpelweg de afwezigheid van oorlog is.
Vrede vraagt moed.
Vrede vraagt verantwoordelijkheid.
Vrede vraagt dat mensen opstaan soms letterlijk om anderen te beschermen.
De generatie van de Tweede Wereldoorlog heeft die keuze moeten maken onder de zwaarst denkbare omstandigheden. Zij leefden in een tijd waarin vrijheid stap voor stap werd afgenomen. Waarin mensen werden buitengesloten, vervolgd en vermoord.
En tóch stonden er mensen op.
* In uniform.
* In het verzet.
* Of simpelweg door mens te blijven in een onmenselijke tijd.
Hun offers vormen het fundament waarop wij vandaag staan.
Alles wat wij vanzelfsprekend noemen vrije verkiezingen, vrijheid van meningsuiting, samen kunnen zijn zonder angst is gebouwd op hun moed.
Na 1945 klonk de belofte: Nooit meer oorlog.
En toch bleek de wereld weerbarstig. Er kwamen nieuwe conflicten. Nieuwe spanningen. Nieuwe dreigingen. Nederlandse militairen werden opnieuw uitgezonden naar Libanon, naar Bosnië, naar Afghanistan, naar Irak, naar Mali en vele andere plekken.
Ook wij gingen, niet omdat wij oorlog wilden, maar omdat wij hoopten bij te dragen aan stabiliteit, aan veiligheid, aan een kans op vrede. Niet voor eer of glorie. Maar omdat we geloofden in iets dat groter was dan onszelf. Omdat we voelden dat vrijheid verdedigd moet worden soms ver weg, om haar dichtbij te behouden.
Als veteraan weet ik dat elke missie een prijs heeft. Niet alleen voor degene die gaat, maar ook voor de partners, de kinderen, de ouders die thuisblijven. Sommige kameraden kwamen niet terug. Anderen kwamen anders terug dan ze vertrokken. Hun namen draag ik in mijn hart. Hun verhalen verdienen het om verteld te blijven worden.
Vandaag zien we opnieuw hoe kwetsbaar vrijheid is. Oorlog is niet verdwenen uit Europa of uit de wereld.
We zien beelden van verwoeste steden, van mensen op de vlucht, van families die afscheid nemen zonder te weten of ze elkaar ooit weer zien.
En opnieuw beseffen we: vrijheid is geen bezit. Vrijheid is een opdracht.
Als veteraan voel ik mij daarom niet alleen trots, maar ook verantwoordelijk. Verantwoordelijk om te blijven herdenken. Om het gesprek aan te gaan.
Om jongeren te vertellen dat vrijheid niet gratis is en nooit gratis is geweest.
Herdenken is voor mij niet alleen terugkijken.
Het is ook vooruitzien. Het is stilstaan bij wat er gebeurde in de Tweede Wereldoorlog maar ook erkennen dat de strijd voor vrede en rechtvaardigheid niet in 1945 is geëindigd.
Het begint hier.
Bij hoe wij met elkaar omgaan.
Bij respect.
Bij luisteren naar elkaar, ook als we verschillen.
Bij het blijven zien van de ander als mens.
Want oorlog begint vaak klein met woorden, met uitsluiting, met het wegkijken van onrecht. En vrede begint ook klein met moed, met compassie, met verantwoordelijkheid.
Vanavond, als wij twee minuten stil zijn,
denk ik aan hen die hun leven gaven in de Tweede Wereldoorlog.
Ik denk aan de mannen en vrouwen die vochten voor onze vrijheid.
Ik denk aan mijn eigen kameraden,
ik denk aan hen die niet thuiskwamen.
ik denk aan hun families, die elke dag leven met die leegte.
Maar ik denk ook aan de toekomst. Aan onze kinderen en kleinkinderen.
Aan de wereld die wij aan hen doorgeven.
Laten wij ervoor zorgen dat hun morgen niet opnieuw hoeft te worden gegeven voor óns vandaag. Laten wij de vrijheid die wij hebben koesteren, Beschermen en
Doorgeven zodat de woorden “Nooit meer” geen wens blijven,
maar een belofte die wij samen waarmaken
Interview in weekblad de Brug met voorzitter: Margo Pijl
Programma herdenking Raadhuisplein
19.40 uur Ceremonie vangt aan door het spelen van de Dodenmars op het Raadhuisplein verzorgd door Celebration.
19.45 uur Gedicht voorgedragen door kinderburgemeester Daan van den Hoek
19.47 uur Toespraak door burgemeester Leon Anink.
19.55 uur Ontsteken vlam bij oorlogsmonument.
19.56 uur Chr. Harmonievereniging Het Geklank des Konings.
19.59 uur Signaal Taptoe ter aankondiging van de twee minuten stilte,
door een van de trompettisten van Showband Jong Holland Zwijndrecht.
20.00 uur Twee minuten stilte.
20.02 uur Het Wilhelmus (twee coupletten), begeleid door
Chr. Harmonievereniging Het Geklank des Konings.
20.05 uur Krans – en bloemlegging door burgemeester Leon Anink en vicevoorzitter van de gemeenteraad Chris Moorman. Vervolgens worden er kransen en bloemen gelegd voor verschillende groepen oorlogsslachtoffers.
Tijdens krans – en bloemlegging speelt Chr. Harmonievereniging
Het Geklank des Konings.
20.15 uur Defilé met gelegenheid tot het leggen van bloemen. Namens het 4 en 5 mei Comité worden er bloemen uitgedeeld aan alle aanwezigen om bij het monument te leggen.
2025
Terugblik dodenherdenking 2025
Op 5 mei is in Wageningen om 0.00 uur het bevrijdingsvuur opgehaald. De lopers kwamen om 10.30 uur aan op het Raadhuisplein in Zwijndrecht. Burgemeester Leon Anink hield een toespraak en kinderburgemeester Daan van der Hoek ontstak het bevrijdingsvuur.
2024
Terugblik dodenherdenking 2024
Adoptie oorlogsmonument
In het kader van het landelijk onderwijsproject van het Nationaal comité 4 en 5 mei adopteert een basisschool het oorlogsmonument op het Raadhuisplein. Dit jaar adopteert basisschool Ds. Abraham Hellenbroekschool het oorlogsmonument.
De leerlingen leggen tijdens de herdenking bloemen bij het monument. De jongeren worden op deze manier betrokken bij het herdenken van de Tweede Wereldoorlog.
Aanpassing oorlogsmonument
Na de ceremonie bij de oorlogsgraven op de begraafplaats aan de Jeroen Boschlaan vertelde de zoon van een oorlogsslachtoffer dat er een fout staat op een plaquette bij het oorlogsmonument op het Raadhuisplein. Op 10 mei 1940 sneuvelde de heer Abraham Teeuw in Mill. Zijn zoon maakte het 4 en 5 mei comité erop attent dat de overlijdensdatum can zijn vader niet 13 mei, maar 10 mei 1940 is. Inmiddels heeft de gemeente de bronzen plaquette laten aanpassen.
2023
Steekt u ook een kaarsje aan op kerstavond?
Op kerstavond worden er kaarsjes aangestoken bij verschillende oorlogsgraven en gedenktekens in Zwijndrecht. Het aansteken van de kaarsjes gebeurt op zondag 24 december tussen 17.00 en 17.30 uur vanuit de aula van de algemene begraafplaats Jeroen Boschlaan. Het team Begraafplaatsen van de gemeente zorgt voor de begeleiding tijdens dit mooie ritueel. U bent van harte uitgenodigd om hierbij aanwezig te zijn.
Er worden kaarsjes aangestoken bij de oorlogsgraven op de begraafplaats Jeroen Boschlaan, bij het gedenkteken voor de gebroeders De Wit (dichtbij de Pietermankerk) en bij het gedenkteken voor de gebroeders Talens (dichtbij begraafplaats Kerkstraat).
Landelijke actie De kaarsjes worden aangestoken op initiatief van de heer Arjan van der Hoek. Dit initiatief sluit aan bij de landelijke actie om op kersavond lichtjes te branden om op deze manier te herdenken. Vorig jaar werden bij meer dan 22.000 graven op ruim 400 plekken in Nederland kaarsjes aangestoken.
Wilt u meer weten over de landelijke actie? Kijk dan op www.lichtjesopoorlogsgraven.jimdo.com.
Luisteren jullie wel!?
Toneelvereniging Inter Amicos, het Comité 4 en 5 mei Zwijndrecht en de Bethelkerk organiseren op 29 april a.s. een bijzondere avond in de aanloop naar de Dodenherdenking. De Dordtse toneelvereniging werkt momenteel hard aan de documentaire voorstelling ‘Luisteren jullie wel!?’, gebaseerd op de waargebeurde verhalen van twee vrouwen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Beiden komen voor keuzes te staan in een bedreigende wereld. Rina vreest voor het lot van haar man Riet en broer Arie. Milly’s man Wim zit bij het verzet.
Hoewel de verhalen oud zijn, is de thematiek nog altijd actueel. De berichten uit oorlogen zoals in Oekraïne laten ons dezelfde onmogelijke keuzes, persoonlijke drama’s en heldendaden zien. Omdat het nooit voorbij is. Omdat de geschiedenis zich herhaalt. Daarom wil Inter Amicos deze verhalen doorvertellen en zo vlak voor de Dodenherdenking een extra dimensie geven. De voorstelling gaat op 16 juni a.s. in première in het eigen theater van Inter Amicos, maar de spelers willen in deze voorvertoning op 29 april alvast scènes laten zien, verweven met hun persoonlijke beleving. Er zal muziek zijn door pianist en speler Marcel Fuchs en organist Niels Martin, en is er een rol weggelegd voor predikant René Wouda. De avond is vrij toegankelijk, een vrijwillige bijdrage om de kosten te dekken wordt op prijs gesteld.
Datum: 29 april 2023. Locatie: Bethelkerk, Rotterdamseweg, Zwijndrecht. Inloop vanaf 19.30 uur. Aanvang 20.00 uur. Koffie en thee staan klaar. Na afloop is er gelegenheid tot napraten en bezichtiging van de originele attributen.
2022
Raboclubsupport
Het 4 en 5 mei comité Zwijndrecht doet mee aan de Rabo ClubSupport.
De Rabo steunt lokale clubs en verenigingen. Om mogelijk te maken dat alle aanwezigen bij de jaarlijkse dodenherdenking een bloem bij het monument leggen, kunnen wij extra steun goed gebruiken.
Aan de hand van het aantal stemmen krijgen wij een bijdrage van de Rabobank.
Stemmen kan van maandag 05 september tot en met dinsdag 27 september. Kunnen wij op jouw stem rekenen?
Stemmen kan in de Rabo App of online op rabobank.nl/clubsupport
2022
Persbericht
Dodenherdenking in Zwijndrecht in aangepaste vorm
Vanwege de coronamaatregelen is er dit jaar geen Dodenherdenking in Zwijndrecht en Heerjansdam op de wijze zoals dat in voorgaande jaren gebruikelijk was.
Er zal een Dodenherdenking in aangepaste vorm plaatsvinden, die helaas niet toegankelijk is voor publiek. Wel zal er een opname van de herdenking worden gemaakt. De opname is dinsdagavond 4 mei vanaf 19.30 uur te zien via www.zwijndrecht.nl/4en5mei en het YouTube-kanaal van de gemeente Zwijndrecht.
Opnames
Van het aangepaste programma worden opnames gemaakt. Burgemeester Hein van der Loo legt met het Veteranencomité bloemen op de oorlogsgraven, brengt een eerbetoon aan de oorlogsmonumenten in Zwijndrecht en Heerjansdam en houdt een toespraak op het Raadhuisplein. Trompettist Madelon Voetée van Muziekvereniging Jong Holland speelt het Taptoesignaal en solist/zanger Dirk van den Brand zingt het Wilhelmus. Merel Janssen, winnaar van de Woordkunstenwedstrijd 2021, zal haar gedicht voordragen.
In de uitzending zijn ook korte interviews te zien met Frans Meijer, voorzitter van de Stichting Stolpersteine Zwijndrecht, kinderburgemeester Sophie van der Walle, Remco van der Pol, veteraan en lid van de Stichting 4 en 5 Mei Comité Zwijndrecht, en Ilse van Driel, kleindochter van Jan en Corrie van Driel, een Zwijndrechts echtpaar dat in het verzet zat. Zij vertellen over wat voor hen de waarde van herdenken is.
Bloemen en/ of krans leggen
Uiteraard is er voor iedereen de mogelijkheid om op 4 mei, met inachtneming van de geldende coronaregels, bloemen en/of een krans te leggen bij de monumenten in Zwijndrecht en Heerjansdam.
Vlaggen
Op 4 mei hangen in Nederland de vlaggen halfstok als teken van eerbied en respect voor de oorlogsslachtoffers. Het Nationaal Comité 4 en 5 mei roept alle inwoners op om net als vorig jaar op 4 mei de gehele dag de vlag halfstok te hangen (van zonsopkomst tot zonsondergang). De vlag die gebruikt wordt, is de Nederlandse driekleur zonder wimpel. Op 5 mei mag de nationale vlag (zonder wimpel) van zonsopkomst tot zonsondergang in top.
2020
Persbericht - 1 april 2020
Geen feesten rondom Bevrijdingsdag
“De voorbereidingen voor alle festiviteiten rondom Bevrijdingsdag waren de afgelopen maanden in volle gang. We hadden er graag met elkaar een groot feest van gemaakt”, aldus Wil Hofland, voorzitter van het 4 en 5 mei Comité.
Door de maatregelen van het kabinet in de aanpak van het coronavirus is er een streep getrokken door alle evenementen tot 1 juni.
Dus helaas geen viering van 75 jaar vrijheid in Nederland, niet alleen op de 5e mei zelf, maar ook alle andere bijeenkomsten, zoals concerten, tentoonstellingen, lezingen en wandelingen die op het programma stonden, kunnen geen doorgang vinden.
Er wordt nog gekeken of Dodenherdenking op 4 mei in een aangepaste en sobere vorm, zonder publiek, kan doorgaan.
Comité 4 en 5 mei Zwijndrecht van start
Op dinsdag 10 december 2019 is Stichting 4 en 5 mei Comité Zwijndrecht opgericht.
Al geruime tijd was de werkgroep Comité 4 en 5 mei samen met de gemeente Zwijndrecht en diverse verenigingen betrokken bij de organisatie van de jaarlijkse lokale 4 mei- herdenking en de vijfjaarlijkse Bevrijdingsdag. De werkgroep had tot nu toe nog geen officiële status. Met de oprichting van de stichting is hier verandering in gekomen.
De bestuurders van het comité zijn: Wil Hofland (voorzitter), Remco van der Pol (secretaris), Margo Pijl (penningmeester), Jan van Gortel (algemeen adjunct) en Cor Vogelaar (algemeen bestuurslid).
De oprichting is een goede aanzet voor het jaar 2020, waarin herdenken en het vieren van 75 jaar vrijheid centraal staat. Naast het herdenken op 4 mei worden er diverse activiteiten in het kader van 75 jaar Vrijheid georganiseerd, zoals een herdenkingsconcert op 19 april en bevrijdingslunches op 5 mei.
Burgemeester Hein van der Loo is verheugd over de officiële status van het comité. De gemeente koestert het belang van herdenken en vieren. Van der Loo: "Herdenken en vieren blijft belangrijk, voor nu en voor de toekomstige generaties. Wij blijven op 4 mei de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en de slachtoffers van oorlogen en vredesmissies daarna herdenken. En wij blijven op 5 mei onze vrijheid vieren."
Binnenkort is de website van het comité online te vinden.
Voor vragen en informatie is het comité bereikbaar op mailadres: 4en5meicomitezwijndrecht@gmail.com
